Czym różni się SSD od dysku HDD
Dysk SSD (Solid State Drive) kosztuje od 120 zł za najmniejsze modele 8-40 GB do ponad 8000 zł za nośniki powyżej 500 GB. Cena zależy od czterech czynników: pojemności, interfejsu (SATA lub NVMe), typu pamięci flash oraz prędkości transferu. Poniżej znajdziesz aktualny cennik i wyjaśnienie, co konkretnie wpływa na koszt takiego nośnika.
SSD wykorzystuje pamięć flash zamiast talerzy magnetycznych, co eliminuje ruchome elementy znane z dysków HDD. Brak mechaniki przekłada się na wyższe prędkości odczytu i zapisu oraz większą odporność na uszkodzenia fizyczne, co ma znaczenie zwłaszcza w laptopach narażonych na wstrząsy podczas transportu.
Pamięć flash i interfejsy SATA a SATA III
Technologia pamięci flash w SSD jest identyczna jak w pendrive'ach, ale różni się sposobem komunikacji z komputerem. Zamiast portu USB dyski SSD korzystają ze złącza SATA lub nowszego protokołu NVMe (Non-Volatile Memory Express), co daje transfery nawet kilkukrotnie wyższe niż w pamięciach przenośnych i minimalizuje opóźnienia w dostępie do danych.
SATA II zapewnia przepustowość do 3 Gb/s, SATA III podwaja tę wartość do 6 Gb/s. W praktyce dysk na SATA III osiąga transfer do 550-600 MB/s, a na SATA II maksymalnie 280-300 MB/s. Przed zakupem szybszego nośnika warto sprawdzić, czy płyta główna obsługuje SATA III, w przeciwnym razie jego potencjał nie zostanie wykorzystany.
Modele SATA II o pojemności 8-16 GB zaczynają się od około 150 zł, podstawowe nośniki SATA III z 64 GB kosztują od 200 zł, a zaawansowane dyski 500 GB przekraczają 2000 zł.
Pojemność i koszt za gigabajt
SSD ma wyższy koszt jednostkowy za gigabajt niż HDD, co kształtuje całą strukturę cenową rynku. Najmniejsze modele 8 GB kosztują 120-150 zł i nadają się głównie do systemów wbudowanych lub cache'owania. Najpopularniejsze warianty 120-240 GB, wystarczające na system operacyjny z podstawowymi aplikacjami, mieszczą się w przedziale 250-600 zł. Topowe dyski 500 GB mogą kosztować nawet 3000 zł, choć w tej klasie coraz częściej pojawiają się modele NVMe o lepszych parametrach.
Wniosek: im większa pojemność dysku, tym niższy koszt za pojedynczy gigabajt. Zakup większego nośnika zwykle wychodzi korzystniej w dłuższej perspektywie niż dokładanie mniejszych dysków.
MLC, SLC, TLC i QLC, różnice w trwałości i cenie
MLC (Multi-Level Cell) przechowuje więcej niż jeden bit w pojedynczej komórce, co obniża koszty produkcji i zwiększa gęstość zapisu. Nowsze modele konsumenckie stosują TLC (Triple-Level Cell) i QLC (Quad-Level Cell), gdzie jedna komórka zapisuje trzy lub cztery bity. SLC (Single-Level Cell) zapisuje tylko jeden bit na komórkę, dzięki czemu wytrzymuje nawet 100 000 cykli zapisu i odczytu wobec 1000-3000 cykli w QLC, ale kosztuje znacznie więcej.
Dyski SLC trafiają głównie do serwerów i stacji roboczych, gdzie priorytetem jest niezawodność. Nośnik SLC o pojemności 64 GB może kosztować ponad 2000 zł.
Cennik dysków SSD według pojemności
| Pojemność | Przedział cenowy |
|---|---|
| do 40 GB | 120-800 zł |
| 40-80 GB | 180-1200 zł |
| 80-120 GB | 220-1500 zł |
| 120-240 GB | 250-1800 zł |
| 240-500 GB | 400-3000 zł |
| powyżej 500 GB | 800-8000 zł |
Które modele mają najwyższą prędkość odczytu
Oprócz pojemności o cenie decyduje prędkość odczytu i zapisu. Wysokie transfery przyspieszają uruchamianie systemu i aplikacji, co widać zwłaszcza przy jednoczesnej pracy kilku programów. Transfery sekwencyjne mierzą prędkość przy ciągłym odczycie dużych plików, a operacje losowe (IOPS, Input/Output Operations Per Second) lepiej odzwierciedlają responsywność przy codziennym użytkowaniu. Poniżej pięć modeli SSD z najwyższą prędkością odczytu sekwencyjnego według testu CrystalDiskMark.
| Model | Prędkość odczytu |
|---|---|
| Samsung 980 PRO 1TB | 7000 MB/s |
| Kingston KC3000 1TB | 7000 MB/s |
| WD Black SN850X 1TB | 7300 MB/s |
| Corsair MP700 PRO 1TB | 12200 MB/s |
| Crucial T700 1TB | 12400 MB/s |
Modele z interfejsem PCIe 5.0 przekraczają 12 GB/s przepustowości. Crucial T700 łączy najwyższą prędkość z ceną około 1200-1400 zł za 1TB, co wypada korzystniej niż Corsair MP700 PRO w tej samej pojemności (1300-1500 zł) przy porównywalnej wydajności. Pełne wykorzystanie PCIe 5.0 wymaga jednak kompatybilnej płyty głównej, starsze komputery z PCIe 3.0 lub 4.0 ograniczą transfer do odpowiednio około 3500 MB/s lub 7000 MB/s.