Żaden z dostępnych artykułów nie jest tematycznie powiązany z finansowaniem partii politycznych - lista zawiera artykuły o zupełnie innych tematach (elektronika, zwierzęta, sport, rozrywka). Zgodnie z zasadą nadrzędną nie wstawiam żadnych linków wewnętrznych.
Dofinansowanie partii politycznych z budżetu państwa wywołuje regularne dyskusje w okresach kampanii wyborczych. Zwolennicy subwencji argumentują, że bez wsparcia publicznego partie mogłyby ulegać naciskom firm i koncernów, które w zamian za finansowanie forsowałyby korzystne dla siebie ustawy. Przeciwnicy podnoszą, że przeznaczanie środków publicznych na działalność partyjną, szczególnie w warunkach ograniczeń budżetowych, jest nieuzasadnione, a wydatki na materiały wyborcze bywają mało efektywne.
Trzy źródła finansowania partii politycznych
191 mln zł rocznie. Taka kwota została przeznaczona na wsparcie partii politycznych w 2012 roku, obejmując dotacje do kampanii wyborczych i pozostałe subwencje. Partie mogą jednak czerpać środki z trzech podstawowych źródeł, z których każde podlega odrębnym regulacjom.
Pierwsze źródło to majątek własny partii, wykorzystywany w celach statutowych i charytatywnych. Partie finansują się między innymi z:
- oprocentowania środków zgromadzonych na rachunkach bankowych
- obrotu obligacjami Skarbu Państwa
- zbycia majątku rzeczowego i niematerialnego
- sprzedaży tekstu statutu czy programu partii
- kredytów bankowych zaciąganych na cele statutowe
Drugim sposobem są wpłaty od osób fizycznych, w tym od członków partii. Przyjmowanie wpłat od osób prawnych jest niedozwolone ze względu na ryzyko wywierania wpływu na kształt legislacji. Suma wpłat od osób fizycznych nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia w ciągu jednego roku kalendarzowego.
Budżet państwa to trzecie źródło środków dla partii. Aby otrzymać dotację, partia musi uzyskać w wyborach do Sejmu minimum 3% ważnych głosów przy starcie samodzielnym lub 6% w koalicji. Wysokość subwencji zależy od wyniku wyborczego, przy czym obowiązuje degresja: im wyższy wynik, tym mniejsza stawka za kolejne głosy.
Wzór obliczania subwencji partyjnej
S - kwota rocznej subwencji
W1-5 - liczba wyborców głosujących na partię zgodnie z tabelą poniżej
M1-5 - kwota w złotych za jeden głos
| Wiersz | Zakres procentowy | Kwota za głos |
|---|---|---|
| 1 | do 5% | 5,77 zł |
| 2 | powyżej 5% do 10% | 4,61 zł |
| 3 | powyżej 10% do 20% | 4,04 zł |
| 4 | powyżej 20% do 30% | 2,31 zł |
| 5 | powyżej 30% | 0,87 zł |
Wyliczona kwota jest wypłacana kwartalnie. W przypadku wygaśnięcia lub skrócenia kadencji subwencja nie przysługuje za skrócony okres. Aby otrzymać dotację, partie muszą składać sprawozdanie wyborcze (pierwszy rok finansowania) oraz sprawozdania finansowe w kolejnych latach. Brak lub nieprawidłowe sprawozdanie skutkuje utratą prawa do subwencji.
Subwencje dla partii politycznych w 2011 roku
Poniższa tabela przedstawia kwoty subwencji przyznane komitetom wyborczym po wyborach parlamentarnych w 2011 roku, wypłacane przez cztery lata kadencji.
| Partia | Procent głosów | Roczna subwencja |
|---|---|---|
| Platforma Obywatelska | 39,19% | 37 065 040,95 zł |
| Prawo i Sprawiedliwość | 29,89% | 26 878 731,17 zł |
| Ruch Poparcia Palikota | 10,02% | 11 292 155,66 zł |
| Polskie Stronnictwo Ludowe | 8,36% | 6 423 351,52 zł |
| Sojusz Lewicy Demokratycznej | 8,24% | 6 589 865,02 zł |
| Polska Jest Najważniejsza | 2,19% | brak (poniżej progu) |
| Nowa Prawica - Janusza Korwin-Mikke | 1,06% | brak (poniżej progu) |
| Polska Partia Pracy - Sierpień 80 | 0,55% | brak (poniżej progu) |
| Mniejszość Niemiecka | 0,19% | brak (poniżej progu) |
Suma subwencji za 2011 rok wyniosła 88 249 144,32 zł, co przy niezmienionym wyniku przez całą kadencję dało 352 996 577,28 zł na cztery lata. Partie, które nie przekroczyły progu 3% (samodzielnie) lub 6% (koalicja), mimo obecności w Sejmie nie otrzymały subwencji, co dobrze widać na przykładzie Mniejszości Niemieckiej, posiadającej mandat bez prawa do dotacji.
Czy finansowanie partii to znaczące obciążenie budżetu państwa
Gdyby wstrzymać dotacje na całą kadencję, zaoszczędzone środki wystarczyłyby na budowę około 16 km autostrad (przy średniej cenie 22 mln zł za kilometr) albo na wypłatę 9,24 zł rocznie dla każdego z 38 200 037 Polaków.
Roczne wydatki na subwencje partyjne stanowią mniej niż 0,02% budżetu państwa. Ich bezwzględna wysokość nie wpływa więc w istotny sposób na kondycję finansów publicznych, choć w debacie publicznej regularnie wraca pytanie o przejrzystość i efektywność wydatkowania tych środków.
Założenie partii politycznej: główne koszty i wymagania
Założenie partii politycznej w Polsce wiąże się z relatywnie niskimi kosztami bezpośrednimi, wymaga jednak spełnienia szeregu formalności prawnych i zgromadzenia wystarczającej liczby osób.
Zgromadzenie założycielskie
Trzeba zorganizować zgromadzenie z udziałem co najmniej 1 000 osób posiadających czynne prawo wyborcze. Wynajem sali kosztuje od 2 000 do 10 000 zł, w zależności od lokalizacji i pojemności, do tego dochodzi wydruk materiałów informacyjnych i ewentualny catering. Organizacja w mniejszych miastach bywa znacząco tańsza.
Program i statut partii
Podczas zgromadzenia założycielskiego przyjmuje się program oraz statut partii. Ich przygotowanie zwykle wymaga konsultacji prawnych (około 2 000-5 000 zł za usługę), a przy działalności międzynarodowej lub adresowanej do mniejszości narodowych, także tłumaczeń.
Rejestracja partii w sądzie
Wniosek o wpis do ewidencji partii politycznych składa się w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Opłata za wpis wynosi 1 000 zł. Do wniosku dołącza się program, statut, protokół zgromadzenia założycielskiego, listę członków zarządu oraz oświadczenia o zgodzie na kandydowanie do zarządu. Postępowanie rejestracyjne trwa zazwyczaj kilka miesięcy i może wymagać uzupełnienia dokumentacji.
Konto bankowe i wydatki bieżące
Po rejestracji partia zakłada konto bankowe, co kosztuje od 0 do 50 zł miesięcznie w zależności od banku. Do bieżących wydatków należą wynajem biur (od 1 500 zł miesięcznie w mniejszych miejscowościach do kilkunastu tysięcy w centrach miast), wynagrodzenia pracowników i koszty promocji. Na etapie kampanii wyborczej wydatki rosną najbardziej: druk plakatów, spotkania z wyborcami i działania w mediach społecznościowych pochłaniają zdecydowanie większe budżety niż codzienna działalność partii.