Faktoring polega na sprzedaży faktur firmie faktoringowej (faktorowi) w zamian za natychmiastową wypłatę środków, zamiast czekania na termin płatności ustalony z kontrahentem. Przedsiębiorstwo poprawia w ten sposób płynność finansową i przyspiesza obrót kapitału, nie czekając 30, 60 czy 90 dni na zapłatę za wystawioną fakturę.
Rodzaje faktoringu dostępne na rynku
Poszczególne warianty różnią się zakresem ryzyka przejmowanego przez faktora oraz obowiązkami stron umowy.
Faktoring pełny (z regresem)
Faktor przejmuje administrację należności i ryzyko niewypłacalności klienta, ale w razie braku spłaty może wystąpić z roszczeniem do przedsiębiorcy. Regres działa jako zabezpieczenie dla faktora, dzięki czemu opłaty za tę formę faktoringu bywają niższe niż przy wariancie bez regresu.
Faktoring bez regresu
Faktor ponosi pełne ryzyko niewypłacalności klienta i nie może dochodzić zwrotu od przedsiębiorcy. Wiąże się to z wyższymi opłatami, ale chroni firmę przed skutkami niewypłacalności kontrahentów o niepewnej kondycji finansowej. Faktor przeprowadza dokładniejszą weryfikację dłużników, co wydłuża uruchomienie finansowania.
Faktoring eksportowy i importowy
Faktoring eksportowy finansuje należności z transakcji międzynarodowych i pomaga zarządzać ryzykiem walutowym, politycznym i handlowym przy ściąganiu płatności od zagranicznych klientów. Faktorzy eksportowi współpracują często z partnerami lokalnymi, co ułatwia egzekucję należności zgodnie z procedurami kraju dłużnika.
Faktoring importowy działa odwrotnie: faktor wypłaca środki dostawcy zagranicznemu, a importer reguluje należność w ustalonym terminie, zyskując dodatkowy czas na sprzedaż zakupionych towarów bez zamrażania kapitału obrotowego.
Faktoring selektywny
Przedsiębiorstwo samo decyduje, które faktury sprzeda faktorowi, zamiast cedować całość należności. Rozwiązanie sprawdza się w firmach obsługujących jednocześnie stabilnych klientów i kontrahentów regularnie opóźniających płatności, pozwalając ograniczyć koszty usługi do faktur rzeczywiście ryzykownych.
Faktoring odwrotny (reverse factoring)
Proces inicjuje klient (dłużnik), który chce pomóc dostawcom szybciej otrzymać płatność. Faktor finansuje płatności na rzecz dostawców na podstawie zatwierdzonych faktur, dostawca dostaje pieniądze wcześniej, a nabywca wydłuża własny termin płatności. Model popularny w dużych korporacjach, które dzięki dobrej zdolności kredytowej otwierają mniejszym partnerom dostęp do tańszego finansowania.
Koszty faktoringu w Polsce
Na cenę wpływa rodzaj faktoringu, firma faktoringowa, wartość faktur, długość okresu finansowania oraz profil ryzyka przedsiębiorstwa i jego klientów.
| Składnik kosztu | Zakres | Co go podnosi |
|---|---|---|
| Prowizja faktoringowa | 0,5-5% wartości faktury | wysokie ryzyko niewypłacalności, nietypowe transakcje |
| Odsetki od finansowania | 1-6% w skali roku | dłuższy okres finansowania, wyższa marża faktora |
Prowizja faktoringowa pokrywa obsługę i zarządzanie należnościami. Na jej wysokość wpływa sektor działalności, liczba kontrahentów i średnia wartość faktury: firmy z branż stabilnych (na przykład sektor publiczny) płacą niższe stawki, a przedsiębiorcy z sektorów zmiennych, jak handel detaliczny, spotykają się z podwyższonym oprocentowaniem ryzyka.
Odsetki nalicza się od stopy procentowej (na przykład WIBOR) powiększonej o marżę faktora. Marża rośnie, gdy kontrahenci mają niską zdolność płatniczą lub regularnie opóźniają płatności, a liczba dni między wypłatą zaliczki a terminem płatności faktury przekłada się wprost na całkowitą kwotę odsetek.
Uwaga: część firm faktoringowych dolicza opłaty za analizę ryzyka, obsługę dokumentów, ubezpieczenie kredytowe, wcześniejsze rozwiązanie umowy czy prowadzenie rachunku faktoringowego. Przed podpisaniem umowy warto zestawić całkowity koszt usługi u kilku faktorów, nie tylko samą prowizję.
Porównanie ofert pod kątem pełnej struktury opłat, a nie tylko nominalnej prowizji, pozwala uniknąć sytuacji, w której pozornie tańszy faktoring okazuje się droższy przez ukryte koszty raportów czy opłat administracyjnych.