Zamrożenie komórek jajowych lub nasienia (kriokonserwacja) pozwala zachować płodność na wiele lat, także po chemioterapii czy w związku z odkładaniem rodzicielstwa w czasie. Poniżej dokładne koszty obu procedur w Polsce oraz to, co wpływa na ich wysokość.
Czym jest kriokonserwacja komórek rozrodczych
Zamrożenie komórek jajowych i nasienia to proces kriokonserwacji, polegający na przechowywaniu tych komórek w bardzo niskiej temperaturze, zwykle w ciekłym azocie (-196 stopni Celsjusza), w celu zachowania ich jakości i możliwości użycia w przyszłości.
Kobiety wybierają zamrożenie komórek jajowych najczęściej z dwóch powodów: choroby mogącej wpłynąć na płodność albo planowania dziecka w późniejszym wieku. Zamrożone komórki jajowe mogą być później poddane zapłodnieniu in vitro. Skuteczność metody zależy od wieku pacjentki w momencie zamrożenia oraz jakości witryfikacji, czyli szybkiego zamrażania, które minimalizuje ryzyko powstawania kryształków lodu wewnątrz komórki.
Zamrożenie nasienia dotyczy głównie mężczyzn przechodzących leczenie onkologiczne, takie jak chemioterapia lub radioterapia, mogące pogorszyć jakość nasienia. Zdeponowany materiał zapewnia możliwość ojcostwa nawet wiele lat po zakończeniu terapii. Procedura jest prostsza niż u kobiet: nie wymaga stymulacji hormonalnej ani inwazyjnych zabiegów.
Koszty zamrożenia komórek jajowych
Jajeczka pobiera się w znieczuleniu miejscowym metodą punkcji jajnika, igłą wprowadzaną przez pochwę, jednorazowo w liczbie kilkunastu komórek. Z ich wnętrza usuwa się wodę, a same komórki zamraża się w ciekłym azocie metodą witryfikacji. Proces zamrażania przeżywa około 80 procent komórek, a z nich około 80 procent nadaje się do zapłodnienia in vitro.
Cała procedura, pobranie, zamrażanie i przechowywanie, kosztuje około 5000 zł. Do tej kwoty w niektórych przypadkach trzeba doliczyć koszt badań (morfologia, hormony, grupa krwi, wirusologia) w wysokości 300-800 zł oraz koszt stymulacji hormonalnej (leki do stymulacji jajników) rzędu 1500-3000 zł. Zamrożenie komórek jajowych kosztuje o połowę mniej niż późniejsze zapłodnienie in vitro i nie jest dofinansowywane przez NFZ. Roczne przechowywanie materiału genetycznego wynosi zazwyczaj 500-700 zł.
Jaka jest optymalna liczba komórek do zamrożenia
Specjaliści z zakresu medycyny rozrodu zalecają pobranie co najmniej 10-15 komórek jajowych, co zwiększa szanse na udane zapłodnienie w przyszłości. Czasem konieczne jest powtórzenie stymulacji i punkcji, co generuje dodatkowe koszty do uwzględnienia w budżecie na procedurę.
Koszty zamrożenia nasienia
Procedura u mężczyzn jest tańsza i mniej skomplikowana niż u kobiet. Zamrożenie nasienia wraz z rokiem przechowywania kosztuje około 500 zł, a każdy kolejny rok przechowywania to około 300 zł. Próbkę nasienia pobiera się w warunkach klinicznych, ocenia pod kątem liczby i ruchliwości plemników, a następnie dzieli na porcje i zamraża.
Jak długo można przechowywać zamrożone nasienie
Teoretycznie nasienie może być przechowywane w ciekłym azocie bez ograniczeń czasowych, odnotowano przypadki udanego zapłodnienia materiałem przechowywanym ponad 20 lat. Jakość materiału genetycznego nie ulega pogorszeniu pod warunkiem stałego utrzymywania odpowiedniej temperatury i przestrzegania procedur przechowywania. Wybór renomowanej kliniki, zapewniającej ciągłość i bezpieczeństwo przechowywania, ma tu znaczenie.
Praktyczne aspekty kriokonserwacji
Decyzję o zamrożeniu materiału genetycznego warto poprzedzić konsultacją z lekarzem specjalistą oraz sprawdzeniem wskaźników sukcesu danej kliniki, warunków przechowywania i procedur awaryjnych na wypadek usterki urządzeń chłodniczych. Kliniki zazwyczaj oferują ubezpieczenie materiału genetycznego oraz umowy regulujące prawa pacjentów do przechowywanego materiału. Przed rozpoczęciem procedury pacjenci przechodzą również badania przesiewowe na obecność HIV i innych chorób zakaźnych, co zabezpiecza przechowywany materiał i przyszłe procedury rozrodu wspomaganego.
Kiedy warto rozważyć kriokonserwację
- przed rozpoczęciem chemioterapii lub radioterapii
- przy planowaniu macierzyństwa lub ojcostwa w późniejszym wieku
- w przypadku chorób autoimmunologicznych wpływających na płodność
- przed operacjami narządów rozrodczych
- w zawodach narażających na utratę płodności, na przykład przy pracy z substancjami toksycznymi
Kriokonserwacja daje realną szansę na rodzicielstwo osobom zmagającym się z chorobą w młodym wieku lub odkładającym decyzję o potomstwie, bez rezygnacji z możliwości posiadania biologicznych dzieci.