Waluta Ukrainy, podstawowe informacje
Hrywna (UAH) to oficjalna waluta Ukrainy od 1996 roku, kiedy zastąpiła karbowańce wprowadzone po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku. Dzieli się na 100 kopijek, a jej symbol to "₴". Od momentu wprowadzenia wartość hrywny wielokrotnie się zmieniała pod wpływem inflacji oraz sytuacji politycznej i gospodarczej kraju.
Kurs hrywny wobec złotego polskiego (PLN), dolara amerykańskiego czy euro zmienia się codziennie i zależy od dostawcy wymiany walut. Wahania kursowe hrywny bywają większe niż w przypadku stabilnych walut zachodnich, co wynika ze specyfiki ukraińskiej gospodarki.
Obecny kurs hrywny względem złotego
W dniu 5 kwietnia 2023 r. 1 hrywna kosztowała 0,12 PLN. Wojna wywarła destrukcyjny wpływ na ukraińską walutę: od jej wybuchu hrywna osłabiła się względem dolara amerykańskiego o prawie 50%. Względem złotego polskiego spadek był mniej dotkliwy. W latach 2014-2021 kurs hrywny wahał się od 0,13 do 0,16 zł, więc obecny poziom mieści się w dolnej granicy tego przedziału.
Podobne wzorce gwałtownych wahań obserwowano wcześniej przy rosyjskiej walucie, gdzie kurs rubla reagował na sankcje i konflikty międzynarodowe. W przypadku hrywny wpływ działań wojennych okazał się jednak bardziej bezpośredni i natychmiastowy, ponieważ konflikt toczy się na terytorium Ukrainy.
Jak zmieniała się cena hrywny na przestrzeni lat
Wartość hrywny wobec złotego zmieniała się w zależności od sytuacji politycznej, gospodarczej i społecznej na Ukrainie oraz w Polsce. Poniżej zestawienie kluczowych okresów:
| Okres | Kurs UAH/PLN | Tło wydarzeń |
|---|---|---|
| 1996 | ok. 1,00 | wprowadzenie hrywny po rozpadzie ZSRR |
| 2000-2008 | 0,50-0,60 (szczyt 0,75 w 2008) | stabilizacja, wzrost eksportu surowców |
| 2009-2013 | 0,35-0,45 | skutki globalnego kryzysu finansowego |
| 2014-2021 | 0,13-0,16 (spadek do 0,15 w 2015) | aneksja Krymu, konflikt na wschodzie kraju |
W 1996 roku Ukraina próbowała ustabilizować gospodarkę po rozpadzie ZSRR, zastępując hiperinflacyjne karbowańce nową walutą wycenianą blisko parytetu ze złotym. Kryzys z 2014 roku, wywołany aneksją Krymu, uderzył w hrywnę najmocniej: kurs spadł z poziomów rzędu 0,5-0,6 PLN do 0,13-0,16 PLN, gdzie utrzymywał się przez kolejne lata. Narodowy Bank Ukrainy zmagał się wówczas z niskimi rezerwami dewizowymi, co ograniczało jego możliwości interwencji.
Uwaga: zestawienie upraszcza historię kursu hrywny i nie obejmuje wszystkich czynników wpływających na jej wartość. Zmiany kursu wobec euro przebiegały zwykle według podobnej tendencji, jaka rządziła relacją hrywny do dolara amerykańskiego.
Co wpływa na kurs hrywny
Kurs hrywny kształtuje kilka nakładających się na siebie czynników:
- Polityka monetarna Narodowego Banku Ukrainy: podwyżki stóp procentowych zwykle umacniają walutę, obniżki ją osłabiają. Bank stosuje też interwencje dewizowe, by stabilizować kurs.
- Wskaźniki makroekonomiczne, takie jak wzrost gospodarczy, inflacja i bezrobocie, przekładają się bezpośrednio na siłę hrywny. Ukraina od lat mierzy się z dwucyfrową inflacją, która systematycznie osłabia siłę nabywczą waluty.
- Stabilność polityczna decyduje o zaufaniu inwestorów. Od 2014 roku konflikt zbrojny stał się głównym czynnikiem destabilizującym, a kolejne sankcje międzynarodowe i działania wojenne wywołują odpływ kapitału zagranicznego.
- Inwestycje zagraniczne, zarówno bezpośrednie, jak i portfelowe, zwiększają popyt na hrywnę, gdy napływają, i osłabiają ją, gdy się wycofują. Niepewność prawna oraz ryzyko militarne skutecznie zniechęcają inwestorów.
- Bilans płatniczy: Ukraina od lat notuje nadwyżkę importu nad eksportem, co generuje stałą presję na obniżenie kursu.
- Spekulacja na rynkach finansowych nasila się szczególnie w okresach kryzysowych, zwiększając krótkoterminową zmienność kursu.
- Relacja do innych walut ma znaczenie samo w sobie: umocnienie dolara amerykańskiego zwykle oznacza osłabienie hrywny, ponieważ Ukraina importuje netto towary wyceniane w tej walucie.